Pałac Potockich (tzw. Stary) – Krzeszowice

Tzw. Stary Pałac Potockich w Krzeszowicach to zabytkowy budynek, którego historia sięga początków XIX wieku. Powstał w wyniku przebudowy dawnego lamusa dworskiego w latach 1820–1822, kiedy to został przekształcony w rezydencję rodu Potockich. Do czasu budowy nowego pałacu (ukończonego dopiero w latach 50. XIX w.), był główną siedzibą tej arystokratycznej rodziny.

Od 1852 roku, po przeprowadzce Potockich do nowej rezydencji, stary pałac pełnił funkcję siedziby urzędników dworskich, a także miejsca pobytu gości specjalnych – m.in. generała Józefa Chłopickiego, jednego z bohaterów powstania listopadowego.

Dziś budynek ten mieści Urząd Miejski w Krzeszowicach, w tym m.in. Urząd Stanu Cywilnego. Na jego fasadzie znajdują się tablice pamiątkowe, przypominające o ważnych postaciach związanych z historią Krzeszowic i Polski.

Tablica ku czci Braci Hniłków

„Tutaj wychowali się i nauczyli kochać Ojczyznę trzej Bracia Hniłkowie, uczestnicy I wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej.”

• Antoni Hniłko (1885–1945) – podpułkownik piechoty, doktor, oficer 3. pułku piechoty 2. Brygady Legionów Polskich. Pisarz, tłumacz, lektor wojskowy, kustosz Muzeum i Archiwum WP, szef łączności Komendy Okręgu ZWZ–AK Kraków („Bomba”). Zamordowany przez NKWD w 1945 roku. Odznaczony m.in. czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi oraz odznaczeniami polskimi i francuskimi.
• Ignacy Hniłko (1890–1950) – major saperów, inżynier, oficer sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Lwów. W czasie wojny – szef Wydziału Komendy Podokręgu AK Rzeszów, pseudonim „Benz”. Kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari.
• Karol Hniłko (1887–1940) – kapitan piechoty, oficer Obszaru Warownego w Grodnie, żołnierz ZWZ Obszaru Lwów.

W hołdzie bohaterskim oficerom II Rzeczypospolitej – żołnierze Armii Krajowej 12. pp AK, Obwód Krzeszowice.
Krzeszowice, 13 września 2003 r.

Tablica pamiątkowa Olgi Drahonowskiej-Małkowskiej

Na fasadzie pałacu znajduje się również tablica poświęcona Oldze Drahonowskiej-Małkowskiej – harcmistrzyni, poetce, rzeźbiarce, pianistce i współtwórczyni polskiego harcerstwa.

„W tym miejscu, w dniu 1 września 1888 roku, urodziła się Olga z Drahonowskich-Małkowska, poetka, rzeźbiarka, pianistka, harcmistrzyni Rzeczypospolitej Polskiej, współtwórczyni harcerstwa.”
Związek Harcerstwa Polskiego, Hufiec im. Szarych Szeregów w Krzeszowicach, wrzesień 1986 r.

Stary Pałac Potockich to nie tylko świadectwo dawnej architektury i arystokratycznej historii Krzeszowic – to także miejsce pamięci o ludziach, którzy odegrali znaczącą rolę w walce o niepodległość Polski oraz rozwoju idei patriotyzmu i służby publicznej.

LOKALIZACJA:

GMINA: Krzeszowice